Sommige routes imponeren met hun hoogte.
Sommige met eeuwenoude monumenten.
Sommige met dramatische, ansichtkaartachtige uitzichten die je al verwacht voordat je aankomt.
De Peaks of the Balkans doen iets anders.
In de tweede aflevering van de Peaks of the Balkans Podcast spraken we met Adriatik Kataferi, een berggids die deze route door en door kent.
Adriatik begeleidde ooit tours voor Peaks of the Balkans voordat hij zijn eigen avonturenbedrijf in Kosovo oprichtte.
Momenteel begeleidt hij wandelaars in Albanië, Kosovo, Montenegro en ver daarbuiten: Nepal, Jordanië, Centraal-Azië en Zuid-Amerika.
Zijn perspectief is waardevol na meer dan 50 langeafstandswandelroutes wereldwijd. En wat hij vertelde, verraste zelfs ons.
De mooiste wandelroutes ter wereld vergeleken aan de hand van één paar wandelschoenen
Adriatik gaf geen enkel antwoord toen hem werd gevraagd naar de beste wandelroute buiten de Balkanpieken. Dat kon hij niet. Want geweldige routes voldoen aan verschillende wensen.
Jordanië valt op door zijn culturele rijkdom.
Nepal domineert als het gaat om torenhoge bergtoppen en een spirituele ervaring.
Kirgizië biedt ongerepte wildernis met minimale menselijke invloed.
Elk gebied heeft iets krachtigs te bieden. Maar geen enkel gebied combineert contrasten zoals de Balkan dat doet.
“Bij de Balkanpieken gaat het niet om extremen!”, legde Adriatik uit. “Het gaat om verandering.”
Een pad dat zichzelf elke dag opnieuw uitvindt
Wat de toppen van de Balkan uniek maakt, is niet één herkenbaar punt. Het is hoe ingrijpend het landschap verandert: soms binnen een paar uur.
De ene dag loop je onder scherpe kalkstenen pieken die eruitzien als reuzen van de Himalaya. De volgende dag realiseer je je dat je nauwelijks boven de 2000 meter bent.
En de volgende dag? Dichte bossen maken plaats voor stenen. Alpenrivieren banen zich een weg door valleien. Dennenbossen maken plaats voor hooggelegen weiden. En dan ineens strekken uitgestrekte graslanden zich uit tot aan de horizon.
“Je loopt twee of drie kilometer,” zei Adriatik, “en het voelt alsof je een nieuw land bent binnengegaan: ook al is dat niet zo.”
Die konstante verandering is zeldzaam. Zelfs legendarische paden zoals de Inca Trail of het Everest Base Camp volgen een voorspelbaarder visueel ritme. De Balkan weigert zich in één identiteit te vestigen.
Cultuur op de toppen is rustig, niet luidruchtig
Het is niet zoals Nepal of Jordanië. De toppen van de Balkan omringen wandelaars niet met tempels of oude ruïnes langs het pad. Religieuze monumenten zijn schaars. De infrastructuur is minimaal.
En dat is de bedoeling.
De culturele rijkdom zit hier in de verhalen! Niet in de stenen.
Elke pas wordt een geschiedenisles met een gids over geïsoleerde Albanese dorpen, grensafsluitingen in het communistische tijdperk, de Kosovo-oorlog en generaties die tussen rijken leefden zonder ooit hun bergen te verlaten.
Het pad wordt een meditatie over de natuur zonder gids. Het wordt een levend archief mét een gids.
Waarom de oorspronkelijke route niet altijd de beste route is
Adriatik sprak openlijk over iets wat weinig gidsen toegeven: bepaalde delen van de officiële route vertegenwoordigen absoluut niet de beste ervaring.
Slechts weinigen geloofden dat de route wereldberoemd zou worden toen deze voor het eerst werd aangelegd. De economische omstandigheden waren anders. De infrastructuur was beperkt. Er waren geen wegen waar ze nu liggen.
Tegenwoordig heeft de ontwikkeling sommige delen veranderd. Asfalt verschijnt waar ooit wilde paden de boventoon voerden. Bouwactiviteiten verstoren de stilte. Vooruitgang brengt zowel kansen als verliezen met zich mee.
Adriatik zei: “Er zijn delen waar het geen zin heeft om over de weg te lopen.” Er zijn ongelooflijke paden die mensen aan de andere kant van de berg missen.
Daarom passen ervaren gidsen de route nu aan om te behouden wat de route in de eerste plaats zo bijzonder maakte.
De Balkan beloont wie van de gebaande paden afwijkt
Sommige van de meest onvergetelijke gedeeltes van de Balkanbergketen staan niet op de officiële kaart.
- Routes door afgelegen valleien.
- Hoge passen worden online zelden genoemd.
- Routes die de wegen volledig vermijden.
Adriatik beschreef meerdaagse alternatieven waarbij wandelaars volledig boven de 2000 meter lopen en Kosovo, Albanië en Montenegro ervaren via eten, gastvrijheid en stilte, zonder ook maar één keer een voet op het asfalt te zetten.
Dankzij deze variaties blijft de route, ondanks de groeiende populariteit, een wild en ongerept gevoel behouden.
Bergbewoners zijn overal hetzelfde
Een van de meest ontroerende reflecties uit de podcast kwam toen Adritiak berggemeenschappen op verschillende continenten vergeleek.
Of het nu in Nepal, Peru, Kirgizië of de Balkan is, het patroon herhaalt zich:
- Diepe gastvrijheid.
- Sterke familiebanden.
- Een stille veerkracht gevormd door isolatie.
Hij herinnerde zich dat hij in Nepal zonder te betalen in huizen werd uitgenodigd. Hij sliep bij families die gewoon gezelschap zochten in moeilijke tijden. Diezelfde openheid is vandaag de dag nog steeds te vinden in de pensions op de Balkan.
De bergen vormen mensen op dezelfde manier, waar ze ook oprijzen.
Toerisme veranderde levens: langzaam maar zeker ten goede
Adriatik heeft de afgelopen tien jaar echte economische veranderingen langs de route meegemaakt.
- De pensions werden beter.
- Privékamers werden gangbaarder.
- Er kwamen warme douches.
- Het internet deed zijn intrede.
Het belangrijkste: de inkomsten verspreidden zich buiten de accommodatie. Boeren. Chauffeurs. Gidsen. Voedselleveranciers. Zij werden allemaal onderdeel van een groeiend ecosysteem.
“Wat iemand één keer uitgeeft,” legde Adriatik uit, “circuleert vele malen lokaal.”
De meeste lokale bewoners zien de Balkanpieken nu niet meer als een snelle winst, maar als een investering op lange termijn die het waard is om te beschermen.
Zal overtoerisme de Balkan bereiken?
Uiteindelijk? Waarschijnlijk wel.
Binnenkort? Onwaarschijnlijk.
Het pad is niet geschikt voor massatoerisme. Zelfs bij volledige bezetting blijven de aantallen beperkt. De infrastructuur kan simpelweg de drukte van de Dolomieten of de Mount Everest niet aan.
Dat is misschien wel de grootste bescherming.
Toch benadrukte Adriatik het belang van regelgeving: het beschermen van routes tegen ongecontroleerde bouwactiviteiten en het behouden van het pad als iets dat van wandelaars wereldwijd is! Niet alleen van nabijgelegen steden.
Praktische tips voor beginnende wandelaars
Adriatiks advies was duidelijk en gebaseerd op ervaring:
- Neem minstens 10 dagen de tijd. Korte trips missen de essentie van de route.
- Bezoek alle drie de landen. Elk land heeft iets anders te bieden.
- Verblijf in guesthouses. Het is lichter, goedkoper en betekenisvoller.
- Houd rekening met het seizoen. Van begin juni tot oktober is het veiligst.
- Bereid je voor op hoogteverschillen. Dagelijkse beklimmingen zijn geen pretje.
- Overweeg een gids. Vooral vroeg of laat in het seizoen.
Bovenal: neem de tijd.
Waarom de toppen van de Balkan thuishoren in de top van de wandelroutes ter wereld
Ondanks zijn wandeltochten over verschillende continenten plaatst Adriatik de toppen van de Balkan in zijn persoonlijke top drie.
Niet omdat het het hoogste is.
Niet omdat het de beroemdste is.
Maar omdat nergens anders zo compleet en zo vaak verandert, terwijl het toch diep menselijk aanvoelt.
Het is een route die je geduld leert.
Een route die nieuwsgierigheid beloont.
Een route die je bijblijft lang nadat je je schoenen hebt uitgetrokken. En dat is precies waarom Balkan Natural Adventure bestaat: om mensen te helpen deze route op de juiste manier te beleven.
