Sommige paden zijn lijnen op een kaart. Andere worden hoofdstukken in je leven.
De toppen van de Balkan behoren absoluut tot de tweede categorie.
Deze grensoverschrijdende wandelroute, die zich uitstrekt over Albanië, Kosovo en Montenegro, draait niet alleen om het afleggen van afstand of het beklimmen van bergpassen. Het gaat om ritme. Tempo. Mensen. Stilte die alleen wordt onderbroken door de wind en voetstappen. Om te begrijpen wat deze route werkelijk definieert, moet je het horen van iemand die hem heeft beleefd: seizoen na seizoen, jaar na jaar.
En daar komt Mentor Vokshi in beeld.
Een gids die is gestopt met het tellen van de overtochten
Mentor Vokshi is niet het type gids dat een keurige lijst bijhoudt van zijn prestaties. Na bijna tien jaar gidsen en de Peaks of the Balkans-route meer dan honderd keer te hebben afgelegd, is hij gestopt met tellen. Niet uit verveling! Maar omdat herhaling hier nooit saai aanvoelt.
Elk seizoen geeft de bergen een nieuwe vorm. Sneeuw tekent de passen opnieuw. De zomer onthult kalkstenen bergkammen. De herfst verzacht de valleien met kleur. Zelfs dezelfde route, twee keer gelopen, voelt nooit hetzelfde.
Voor Mentor Vokshi gaat gidsen niet om voorop te lopen. Het gaat erom mensen te lezen en hun grenzen, energie, zelfvertrouwen en onuitgesproken twijfels te begrijpen. De bergen vereisen een goede conditie, jazeker, maar bovenal vragen ze om alertheid.
Hoe uitdagend is de Peaks of the Balkans nu echt?
Dit is vaak de eerste vraag die mensen stellen. En de meest misbegrepen.
De Peaks of the Balkans is in de zomer geen technisch veeleisende route. Geen touwen. Geen klimuitrusting. Maar het vereist wel een goede conditie en respect voor de hoogte. Bepaalde gedeelten stellen het uithoudingsvermogen meer op de proef dan de vaardigheid, vooral beklimmingen zoals die van Valbona naar Çerem via de Proslope Pass, waar de klim steil en constant is.
Stel je voor dat je in ongeveer zes kilometer meer dan 1200 meter hoogteverschil overbrugt. Het is niet bruut! Maar het is wel eerlijk. De berg haast zich niet, en jij ook niet.
Wat de route toegankelijk maakt, is de flexibiliteit. Secties kunnen worden aangepast. Sommige veeleisende stukken bieden transfermogelijkheden. Het doel is niet om de route te “veroveren”, maar om er veilig en volledig aanwezig doorheen te bewegen.
Waarom bijna niemand opgeeft
Van de meer dan duizend wandelaars die hij begeleidde, herinnert Mentor Vokshi zich slechts één persoon die ervoor koos om vroegtijdig te stoppen. Niet vanwege een blessure, maar omdat de omvang van de tocht was onderschat.
Dat zegt genoeg.
Wanneer de verwachtingen realistisch zijn, wordt het pad behapbaar. Groepen bewegen zich in het tempo van de langzaamste wandelaar, niet de snelste. Dagen kunnen variëren van vijf tot negen uur, afhankelijk van het terrein en de groepsdynamiek. Er is geen druk om te presteren, alleen om door te kunnen gaan.
Deze aanpak verandert alles. Vermoeidheid wordt gedeeld. Pauzes worden momenten. Niemand wordt achtergelaten en niemand voelt zich gehaast.
Een route die landen en jou verandert
Weinig langeafstandswandelingen bieden wat deze biedt: drie landen in één ononderbroken reis.
Elke grensovergang is subtiel. Er zijn geen grootse aankondigingen! Er is alleen een verandering in architectuur, eten, accenten en levensritme. De ene avond eet je alpenkaas in Albanië, de volgende geniet je van een andere bereiding van dezelfde ingrediënten in Kosovo of Montenegro.
Ook het landschap verandert. Brede valleien maken plaats voor steile bergkammen. Bospaden lossen op in open kalkstenen plateaus. Elke dag voelt als een nieuwe start.
Deze diversiteit is waar wandelaars het meest over praten als ze klaar zijn. Niet alleen de uitzichten, maar ook het contrast. Het gevoel van beweging door culturen, niet alleen door de ruimte.
De meest geliefde trajecten voor gidsen
Vraag een gids die alles al heeft gedaan welk traject hem het meest is bijgebleven, en je krijgt geen eenduidig antwoord.
Mentor Vokshi spreekt over overgangen: momenten waarop het ene landschap geruisloos overgaat in het andere. Routes zoals die van Dobërdol naar Gjeravica blijven hoog, boven de 2200 meter, en bieden weidse vergezichten en een gevoel van isolement dat steeds zeldzamer wordt in Europa.
Andere trajecten charmeren door hun variatie in plaats van door hun omvang. Rotsformaties. Open weiden. Plotselinge uitzichtpunten die een gesprek midden in een zin onderbreken.
Elk traject heeft zijn eigen karakter. Dat is de magie! Er is hier geen sprake van opvulling.
Wanneer is de beste tijd om te gaan?
Er is geen universeel antwoord! Er is alleen de juiste tijd voor de juiste wandelaar.
Voor wie gewend is aan sneeuw en de omstandigheden van het vroege seizoen, biedt eind mei tot begin juni dramatische contrasten: aanhoudende sneeuwvelden, frisgroene valleien en bloeiende alpenbloemen. Het is visueel adembenemend! Maar het vereist wel ervaring.
Voor wandelaars die rustigere paden en mildere temperaturen zoeken, is eind september ideaal. De drukte neemt af. De kleuren worden intenser. De dagen zijn koeler, rustiger en nodigen uit tot reflectie.
Het belangrijkste is niet de kalender! Maar wel de voorbereiding en een eerlijke zelfevaluatie.
Overbevolking: realiteit versus perceptie
Ja, het traject Theth-Valbona is populair geworden. Dagwandelaars, veerverbindingen en sociale media hebben ervoor gezorgd dat het het drukste gedeelte is.
Maar dit is de waarheid: zodra je dat gedeelte voorbij bent, verdwijnt de drukte snel.
Trajecten zoals Valbona tot Çerem voelen als een compleet andere wereld: rustiger, wilder, meeslepender. Zonder het drukste gedeelte blijft de Peaks of the Balkans een van de laatste echt onbekende langeafstandswandelroutes van Europa.
Veiligheid, risico en respect voor de bergen
Tragische ongelukken gebeuren bijna uitsluitend vroeg in het seizoen, wanneer sneeuw en ijs de zomerpaden onbegaanbaar maken.
Het gevaar schuilt niet in het pad zelf, maar in verkeerde informatie. Blindelings vertrouwen op GPS-apps, lokaal advies negeren en zomerroutes proberen te lopen onder winterse omstandigheden.
Het advies van de mentor Vokshi is eenvoudig maar essentieel:
- Vraag naar de actuele omstandigheden
- Respecteer de seizoensgebonden verschillen in paden
- Blijf geconcentreerd op smalle paden
- Stop om van het uitzicht te genieten! Loop niet afgeleid
De meeste ongelukken gebeuren tijdens momenten van onoplettendheid. De bergen vereisen volledige concentratie.
Waarom deze route je bijblijft
De toppen van de Balkan maken geen luide indruk. Ze laten zich niet van hun beste kant zien. Ze ontvouwen zich.
Tien dagen hier leveren niet alleen foto’s op voor je telefoon: ze verrijken je herinneringen. Verschillende landen. Verschillende landschappen. Gezamenlijke maaltijden. Lange beklimmingen. Rustige afdalingen.
Voor veel wandelaars wordt het een referentiepunt: de route waarmee ze andere routes vergelijken.
Niet omdat het de moeilijkste is.
Maar omdat het compleet aanvoelt. En voor degenen die de route lopen met Balkan Natural Adventure, onder begeleiding van mensen zoals Mentor Vokshi, wordt het meer dan een wandeling. Het wordt een verhaal dat het waard is om te vertellen: lang nadat de schoenen uit zijn.
